Ezinsukwini ezimbalwa, I-UpScrolled isishintshe ekubeni engaziwa yaba ukulandwa okuhamba phambili e-United States. ngaphakathi kwezitolo ezinkulu zezinhlelo zokusebenza, okudala impikiswano mayelana nekusasa lamanethiwekhi omphakathi anamavidiyo amafushane kanye nokusesha ezinye izindlela ezifana nalezi BlueskyLesi sinyathelo sifike ngesikhathi esibucayi kakhulu kwiTikTok, ebhekene nempikiswano ngobudlelwano bayo neziphathimandla zase-US kanye nokusolwa kokuvinjelwa kokuqukethwe okubucayi.
Ukuvela kwalolu hlelo lokusebenza olunophawu lwase-Australia Akugcini nje ngokuphendula ilukuluku mayelana nenethiwekhi entsha yokuxhumana nabantuKodwa akukhona nje kuphela ukuntuleka kwenkulumo yomphakathi ku-TikTok; kumayelana nokungakhululeki okuzwiwa izinkulungwane zabasebenzisi ababona ukuthi ingxoxo yomphakathi epulatifomu ayisakhululekile njengakuqala. Phakathi kwezinguquko ekuphathweni kwedatha, imithetho emisha yokulawula, kanye nokuphazamiseka kobuchwepheshe okusabalele, ingxenye enkulu yomphakathi isiqalile ukufuna indawo yokukhosela ezinkundleni ezithembisa ukucaca okukhulu kanye nokuphazamiseka okuncane.
Isimo esishubile: I-TikTok ihlela kabusha e-United States
Ukuvela kwe-UpScrolled kuqondwa kangcono ngokubheka okwenzekayo nxazonke. I-TikTok emakethe yase-USUhlelo lokusebenza lwesiShayina lusanda kumemezela isivumelwano esilinganiselwa ku-$14.000 billion ukwethula inkampani ethile e-United States, ephethe i- ukuvikelwa kwedatha yendawo, ukuphepha kwama-algorithms abo, kanye nokulinganisela okuqukethweLesi sinyathelo sihlose ukwanelisa izimfuno zeWashington futhi sigweme, okungenani okwamanje, ukuvinjelwa ngokuphelele ezweni.
Ngemva kwalokhu kuhlelwa kabusha, ingxenye yomphakathi yaqala ukubika izinguquko ezisolisayo ekubonakaleni kwamavidiyo athile. Abasebenzisi nabadali basola iTikTok ngokunciphisa okuqukethwe kwezepolitikiImibiko igxile kakhulu ezincwadini ezigxeka izinqubomgomo zokufuduka zase-US noma i-Immigration and Customs Enforcement (ICE). Imikhawulo esolwayo nayo yabekwa emibikweni yezindaba mayelana nemibhikisho emadolobheni afana neMinneapolis, ikakhulukazi ngemuva kokushona kuka-Alex Pretti ezandleni zama-ejenti.
Ukunganeliseki akuzange kuhlale kugxile ezinkundleni zokuxhumana kuphela: abantu abadumile emphakathini, njengomculi uBillie EilishBadlulisele ukukhathazeka kwabo ngqo kubalandeli babo. U-Eilish wagomela ku-Instagram ukuthi iTikTok “ithulisa abantu” futhi wacaphuna njengesibonelo ividiyo yomfowabo, umculi uFinneas O'Connell, lapho agxeka khona labo abathethelela ukufa kukaPretti futhi, naphezu kodumo lwakhe, bathole ukubukwa okuncane kakhulu kunokujwayelekile.
Kusukela enkampanini uqobo, I-TikTok iphikile ukuthi lokhu kuwukuvinjelwa ngamabomu. futhi wachaza ukwehla kobubanzi kanye nokunye ukwehluleka ngenxa ye- ukuphazamiseka kwesinye sezikhungo zayo zedathaokwakuzothinta kokubili ukubonakala kwamavidiyo kanye nenani 'lokufana' kanye nokusebenza kwepulatifomu iyonke.
Ngesikhathi esifanayo, ukungabaza kuye kwanda mayelana nokubuyekezwa kwenqubomgomo yayo yobumfihlo, okuyinto Ivumela ukulandelela indawo eqondile yabasebenzisi ngokusebenzisa izixhumanisi ze-GPS.Ngaphezu kwalokhu kukhona isithombe somsunguli we-Oracle, ULarry Ellison, wethulwe “njengomnakekeli” omusha we-algorithm ye-TikTok e-United StatesLokhu kuphakamise izinsolo mayelana nezinga lokulawulwa kwangaphandle kanye nomthelela ekusebenzeni kwangaphakathi kwenethiwekhi.
Kuyini i-UpScrolled futhi isebenza kanjani le nethiwekhi entsha yokuxhumana nabantu?

Kulesi simo sokungathembani, I-UpScrolled iziveza njengenye indlela eqondile esikhundleni se-TikTok kanye namanye amanethiwekhi omphakathi amakhuluLolu uhlelo lokusebenza olwakhiwe e-Australia oluhlanganisa amafomethi amaningana: amavidiyo amafushane, okuthunyelwe kombhalo, izithombe, kanye nemiyalezo yesikhathi sangempelaKufana nokuxubana phakathi kweTikTok, i-Instagram kanye ne-X (i-Twitter endala), kodwa kunenkulumo egxile ekuvezeni obala kanye nenkululeko yokuziveza.
Ngokuphathelene nokusetshenziswa kwansuku zonke, uhlelo lokusebenza luvumela Shicilela okuqukethwe ngamafomethi ahlukene, landela amanye amaphrofayela, bese uthola izihloko ezithrendayo ngaphakathi kwesigaba sokuhlola. Iphinde ihlanganise ingxoxo yesikhathi sangempela ukuxhumana ngqo nabanye abasebenzisi ngaphandle kokushiya ipulatifomu, okuthuthukisa ingxenye yomphakathi.
Esinye sezici inkampani ezigcizelela kakhulu yindlela okuqukethwe okuhlelwe ngayo. Izinketho ze-UpScrolled zokuphakelayo okulula kakhulu nokubikezeleka kalulangokugcizelela kakhulu ukulandelana kwesikhathi, esikhundleni se-algorithm engacacile enquma ukuthi yini evelayo nokuthi yini engabonakali esikrinini. Umqondo uwukuthi abasebenzisi bayaqonda ukuthi kungani bebona lokho abakubonayo nokuthi ukufinyelela akuxhomekile ezindinganisweni ezingacacile.
Inethiwekhi yokuxhumana nabantu iqhutshwa yi U-Issam Hijazi, isazi sezobuchwepheshe sasePalestina, iJordani, i-Australia abanolwazi lwangaphambilini kuma-giants afana ne-IBM ne-Oracle. Basebenza ngaphansi kwenkampani i-Recursive Methods Pty Ltd, ese-Australia, lapho bexhumanisa khona intuthuko yezobuchwepheshe kanye nokwanda kwamazwe ngamazwe.
Ekhasini lepulatifomu uqobo, uHijazi uchaza lokho I-UpScrolled yazalwa umuzwa wokuthi “amanethiwekhi omphakathi ayeseyekile ukuba awezokuxhumana”Ngokombono wabo, ama-algorithms endabuko athathe indawo yengxoxo yangempela ngamasu okulutha kanye nokukhulisa ukuchofoza, ehlisa amazwi angempela ngenkathi amacebo okuchofoza kanye ne-algorithmic ebusa ama-feed.
Inethiwekhi ethembisa ukuvimbela okuncane kanye nokucaca okwengeziwe
Uma kukhona umlayezo owodwa i-UpScrolled ewuphindayo kuzo zonke izindlela zayo zokuxhumana, ukuthi izibheka njenge- ipulatifomu “engavinjelwanga” “engenazo izithiyo ezifihliwe”Le nkampani igxeka iziqhwaga ezifana neTikTok, iMeta, kanye ne-X, ibasola ngokuthi ukusebenzisa ukulinganisela okunobandlululo, ukuzijwayeza ukuvimbela okuyimfihlo, nokufihla okuqukethwe ngama-algorithms angacacile.
Kuwebhusayithi yayo, inethiwekhi yokuxhumana ithi kukhona "Wonke amazwi anamandla afanayo"Ngokusho kwempikiswano yabo, lokhu kuholela ekungabikho kwe-shadowbans (okuthiwa ama-silent blocks), ku ukuqedwa kokukhetha inkokhelo kanye nokuzibophezela kokuthi okuqukethwe kufinyelela kulabo abafuna ngempela ukukubona, ngaphandle kwezihlungi ezengeziwe zezinhloso zezentengiselwano noma zezepolitiki.
Le nkampani igcizelela ukuthi ayikhuthazi akukho simiso sanoma yiluphi uhlobo, kungaba sezepolitiki, ezentengiselwano noma ezingokwemibonoBathi imithetho yokusebenzisa icacile futhi isetshenziswa njalo, ngesistimu yokuhlukanisa okuqukethwe ehlose ukuqondakala futhi ibhekane nomthwalo wemfanelo. KuHijazi nethimba lakhe, Ithonya kumele lihambisane nomthwalo wemfanelo, kokubili kusukela epulatifomu nakubadali ababonakala kakhulu.
Ngokungafani nokuguquguquka okuvamile kwamanethiwekhi amakhulu, i-UpScrolled ikhuthaza imodeli lapho abadali, imiphakathi, kanye namabhizinisi bangakhula ngokuzimela, ngokulawula okukhulu izithameli zabo kanye nokuthunyelwe kwabo. Lokhu okuphakelayo, ngokusho komsunguli wako, kuyi- "ukuvuselela lokho okufanele kube yimithombo yezokuxhumana"lapho ukuxhumana kwangempela kuqala kunokuqukethwe okwenzelwe ukujabulisa i-algorithm kuphela.
Ngokusobala, lokhu akusho ukuthi inethiwekhi ishiya konke ukulinganisela. Ipulatifomu igcina amazinga okuphepha nokuziphatha kwabasebenzisi, kodwa iphikisana ngokuthi Izinqumo zenziwa kusetshenziswa izindlela ezicacile, hhayi ngokulungiswa kwe-algorithm okungabonakali.Isihluthulelo, ngokusho kwenkulumo yakhe, ukucaca: ukuthi umsebenzisi uyazi ukuthi udlala ngani imithetho.
Ukuqhuma kokulandwayo bese ugxumela phambili
Indaba ka-UpScrolled yemibono ibingeke izwakale kangako ukube ibingaphelezelwa yi izinombolo ezimangalisayoEzinsukwini zakamuva, ngokuhambisana nezimpikiswano eziphathelene neTikTok e-United States, uhlelo lokusebenza lwase-Australia luye lwakhula ngendlela abaphathi balo abaluchaza njengolungalindelekile.
Imininingwane evela ezinkampanini zokuhlaziya ezifana neSensor Tower kanye ne-Appfigures, ezicashunwe yimithombo yezindaba ekhethekile, ikhombisa ukuthi I-UpScrolled iqoqe ukulanda okucishe kube ngu-40.000 phakathi kukaLwesine noMgqibelo kuphela. Ngemuva kokumenyezelwa kwesivumelwano esikhulu senkampani iTikTok e-United States, kulinganiselwa ukuthi, selokhu saqalwa ngoJuni 2025, Idlule ukufakwa okungu-400.000 e-United States kanye no-700.000 emhlabeni jikelele., izibalo ezifanele kakhulu ipulatifomu esanda kuvela.
Lokhu kusunduza kuye kwayivumela ukuthi ikhuphuke ngokushesha ezikhundleni zesitolo sezinhlelo zokusebenza zeselula. Ku-App Store ye-Apple, I-UpScrolled ibe uhlelo lokusebenza lwamahhala olulandwa kakhulu ezweniLokhu kukubeka phambili kunamagama aziwayo njenge-ChatGPT, i-Threads (kusuka ku-Meta), kanye ne-Google Gemini. Kuwuphawu lokuthi abasebenzisi bazimisele kangakanani ukuzama ezinye izindlela lapho benomuzwa wokuthi amanethiwekhi amakhulu awahlangabezani nokulindelekile kwabo.
Le nkampani ngokwayo yavuma encwadini ethi X ukuthi Ukwanda kwabasebenzisi abasha kwawaqeda amandla amaseva abo.Ngezwi elincane, bachaze ukuthi “bayiqembu elincane elakha lokho izinkampani ezinkulu zobuchwepheshe ezingaseyona” nokuthi, bebhekene nokubhaliswa okuningi, “babekhulisa ukudla kwabo i-caffeine” ukuze baqhubeke. Umyalezo wawuhambisana nesicelo sokubekezela ngenkathi besebenza ukuzinzisa ingqalasizinda.
Umsunguli, u-Issam Hijazi, uke washo nokuthi Ipulatifomu idlule abasebenzisi abayisigidiLokhu kuza ezinsukwini ezimbalwa nje ngemuva kokuba kutholakale ama-akhawunti asebenzayo angaba ngu-150.000. Lokhu kukhuphuka okungazelelwe kubeka i-UpScrolled kumephu yomhlaba wonke yamanethiwekhi asafufusa anamandla okukhula amakhulu, okungenani esikhathini esifushane.
Isenzakalo esingawela i-Atlantic
Nakuba ukuqhuma kwe-UpScrolled kwenzeke kakhulu e-United States, Imiphumela kwezinye izimakethe, njengeSpain kanye neYurophu yonke, icacile.Impikiswano ngokulinganisela okuqukethwe, isisindo sama-algorithms, kanye nokuphathwa kwedatha yomuntu siqu akuyona into eyenzeka emvelweni waseMelika kuphela: e-European Union, lezi zindaba zikhona kakhulu ohlelweni lokulawula.
Esimweni lapho iBrussels iqinisa khona ukwengamela kwayo amapulatifomu amakhulu edijithali, inkulumo ka-UpScrolled ukucaca, ukungabikho kokuvinjelwa okufihliwe, kanye nokuphathwa kokuqukethwe okulinganiselayo Kungase kuzwakale sengathi abasebenzisi baseYurophu bakhathele ukuzizwa sengathi ukufinyelela kwabo kuncike emithethweni engekho ochazayo kubo.
Kumphakathi waseSpain, ukuvela kwezinye izindlela ezifana ne-UpScrolled kungasho ukuthi ithuba lokuhlukanisa ukuba khona kwakho ezinkundleni zokuxhumanaikakhulukazi kubadali abanomsebenzi osekelwe kokuqukethwe kwemibono, ulwazi lwezepolitiki noma ukusola komphakathi, izindawo lapho isithunzi sokuvimbela noma ukubekwa phansi kwe-algorithm kuvame ukuvela njalo.
Ngesikhathi esifanayo, ukuqaliswa okungenzeka kohlelo lokusebenza eYurophu kuphakamisa imibuzo ejwayelekile yanoma iyiphi inethiwekhi entsha: izokwazi kangakanani ukugcina abasebenzisi Uma lokhu okusha sekuphelile, kuzoyiphatha kanjani ingcindezi yokulawula yaseYurophu kudatha futhi iyiphi imodeli yebhizinisi ezoyisungula ukuze izisekele esikhathini esiphakathi neside ngaphandle kokuwela emikhubeni efanayo egxekayo ezinkundleni zendabuko?
Okwamanje, ukunyakaza kwabasebenzisi base-US kusebenza njenge-thermometer. Ukukhishwa kwe-TikTok e-United States kukhuphuke kakhulu. Ezinyangeni zakamuva, ngokusho kwedatha yocwaningo lwemakethe, yize uhlelo lokusebenza lwesiShayina lusagcina isisekelo sabasebenzisi esingamakhulu ezigidi kulelo zwe kanye nezigidigidi emhlabeni jikelele. Kwabanye, bakhetha Sebenzisa i-Instagram ne-TikTok kancane Lena enye indlela yokusabela, ngaphandle kokuthuthela nje ezinkundleni ezintsha. Lesi simo asisona esokuthathelwa indawo ngokushesha kodwa esokuhlukahluka kwesimo senhlalo yomphakathi.
Ngale Kwe-UpScrolled: Ukwanda Kwezindlela Ezihlukile
Icala le-UpScrolled liyingxenye yomkhuba obanzi: ukwanda kwezinhlelo zokusebenza ezizama ukusizakala ngokucindezeleka kumanethiwekhi amakhuluPhakathi kwazo, i-Skylight ivelele, ipulatifomu yevidiyo emfushane esekelwe kubuchwepheshe obuvulekile obuphinde babhekana nokwanda kokubhaliswa emasontweni amuva nje.
I-Skylight ithi inqobe 380.000 ukubhaliswa okushaukuthembela kumodeli ethembisa ukulawula okukhulu komphakathi ekusebenzeni kwenethiwekhi kanye nokwenzeka kokuhlola ikhodi ephatha umsebenzi wayo omningi. Nakuba ukufinyelela kwayo kusekuncane kunokwe-UpScrolled, ukukhula kwalezi zinketho kusikisela ukuthi Kukhona indawo ecacile yamaphrojekthi aphonsela inselelo imodeli yendabuko yezokuxhumana.
Kubasebenzisi, abadali bokuqukethwe, kanye nemikhiqizo, lokhu kuhlukaniswa kwendawo kuvula isimo esisha: ukuncika okuncane epulatifomu eyodwa kanye nesidingo sokushintshashintsha isu ukugwema ukubhajwa yizifiso ze-algorithm eyodwa. Ngesikhathi esifanayo, iphoqa i-Big Tech ukuthi ibuyekeze izinqubomgomo zayo zokulinganisela kanye nokungafihli lutho uma ingafuni ukuqhubeka nokukhuthaza ukufuduka kwezinye izindlela ezintsha.
Uma kubhekwa konke, ukukhuphuka okukhulu kwe-UpScrolled, ukudonswa kweziphakamiso ezifana ne-Skylight, kanye nokuhlolwa okwandayo kwe-TikTok, i-Meta, noma i-X kuveza isithombe soshintsho esikhathini esizayo ohlelweni lwezenhlalo lwedijithali. Lokho namuhla okubonakala sengathi kuwukuhlola okuqhutshwa ukungathembi abanye abasebenzisi baseMelika Uma igcina leli jubane, ingaba yindawo yokuqala yesigaba esisha lapho izingxoxo eziku-inthanethi zingasaxhomekile kuphela ezingxoxweni ezimbalwa ezinkulu, kodwa ebalazweni elihlukahlukene lamapulatifomu lapho ukucaca kanye nomuzwa wokudlala ngokufanele kuthola indawo kancane kancane.
